Prof. dr hab. Małgorzata Pawłowska ("Wykryłeś anty-HCV i co dalej?")

Wykrycie przeciwciał anty-HCV w surowicy krwi nie jest jednoznaczne z chorobą wątroby czy koniecznością leczenia. Oznacza ono jedynie kontakt z wirusem, jednak nic nie mówi o jego następstwach. Stąd każdy, u kogo wykryto obecność tych przeciwciał, powinien zostać poddany bardziej dokładnej diagnostyce zakażenia HCV.

Przede wszystkim należy oznaczyć obecność cząstek wirusa HCV, czyli zbadać, czy w organizmie danego człowieka dochodzi do namnażania się wirusa. Obecność kwasów nukleinowych wirusa HCV wykrywa się testem jakościowym, do stwierdzenia wielkości replikacji służy badanie ilościowe

HCV RNA. Obydwa powyższe badania molekularne są wykonywane metodą polimerazowej reakcji łańcuchowej (PCR), wymagają wyspecjalizowanych laboratoriów i wykwalifikowanego personelu, co wpływa na ich koszt.

Wykrycie replikacji (namnażania się) HCV przesądza o rozpoznaniu aktywnego zakażenia. Wiadomo, że najczęstszą postacią tego zakażenia jest zapalenie wątroby, stąd rutynowo przeprowadza się badania oceniające czynność komórek wątrobowych – hepatocytów. Do najczęściej wykonywanych należy badanie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALAT), której wzrost świadczy o procesie zapalnym w wątrobie. W wielu przypadkach właśnie podwyższona aktywność ALAT wykryta przypadkowo stanowi początek diagnostyki w kierunku zakażenia HCV.

W ostrym wirusowym zapaleniu wątroby aktywność ALAT jest znacznie podwyższona, w przewlekłym wzrost ten może być nieznaczny, aż do przypadków z prawidłową aktywnością ALAT, w których o rozpoznaniu przewlekłego zapalenia wątroby typu C decyduje obraz histopatologiczny wątroby. Biopsja wątroby według niektórych stanowi warunek sine qua non wdrożenia leczenia. Inni uważają, że wskazaniem do leczenia jest udokumentowane rozpoznanie przewlekłego zakażenia, niezależnie od jego manifestacji klinicznej. Leczeniu podlega zakażenie HCV manifestujące się objawami pozawątrobowymi, np. krioglobulinemią.

Rozpoznanie przewlekłego zakażenia HCV polega na wykryciu utrzymującej się powyżej 6 miesięcy obecności HCV RNA w surowicy krwi lub tkance wątrobowej. Diagnostyka zakażeń HCV, obejmująca ocenę wiremii, genotypu HCV, biopsję wątroby oraz inne badania niezbędne przy kwalifikacji do leczenia, jest przeprowadzana w warunkach szpitalnych. Kolejnego pobytu w szpitalu wymaga rozpoczęcie terapii. Jest to związane z możliwością wystąpienia ewentualnych działań niepożądanych.

Skuteczność leczenia zależy od wielu czynników, z których największą rolę odgrywa genotyp HCV, wysokość wiremii przed leczeniem oraz odpowiedź zakażonego organizmu, zwłaszcza w kontekście alleli polimorfizmów interleukiny 28B oraz kinetyki wiremii HCV w pierwszych tygodniach terapii.

W Polsce w zdecydowanej większości występują zakażenia genotypem 1, najbardziej opornym na leczenie. Od maja 2013 roku pacjenci zakażeni genotypem 1 HCV z zaawansowaną chorobą wątroby mają dostęp do terapii trójlekowych pegylowanym interferonem, rybawiryną i boceprewirem/telaprewirem. Warto zdawać sobie sprawę, że obecnie leczenie wzw C u dorosłych jest w Polsce identyczne z leczeniem tej choroby w USA czy krajach Unii Europejskiej. Leczenie wzw C u dorosłych w naszym kraju prowadzone jest w ramach programu terapeutycznego finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Autor: prof. dr hab. Małgorzata Pawłowska
Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii CM UMK w Bydgoszczy, Wiceprzewodnicząca Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, Członek Polskiej Grupy Ekspertów HCV